काठमाडौं । जापानीज सस्था जाइकाले काठमाडौं उपत्यका खानेपानी लिमिटेड(केयूकेएल)मा कार्यरत उच्चतहदेखि कनिष्ठ अधिकृतसम्मलाई एक साता लामो श्रीलंका भ्रमण तालिममा लाने तयारी गरिरहेको छ ।

केयूकेएलका निति निर्माणका लागि महत्वपूर्ण भुमिका निभाउने १५ जना उच्च तह र टिप्पणी उठाउने तहका केहि कनिष्ठ कर्मचारीहरुलाई तालिमको नाममा श्रीलंका लैजान लागेको हो । केयूकेएलमा भ्रष्टाचारलाई संस्थागत गर्न महत्वपुर्ण भुमिकामा रहेका कर्मचारीहरुलाई जाइकाले श्रीलंका तालिममा लिएर जाने निहित उदेश्य लुकेको सरोकारवालाहरुको तर्क रहेको छ ।
जापानले खानेपानीका क्षेत्रमा उच्च क्वालिटिका इकुमेन्टहरु निर्माण गदै आएको छ । ती सामान नेपालमा खरिद गराउने उदेश्य प्रमुख रहेको छ ।

केयूकेएलका भ्रष्टहरुलाई विदेश घुमाएपछि नेपालमा निर्माण हुने ठुला आयोजनाहरुमा जापानीज सामान खरिद गर्नका लागि दवाव बढाउन र ठेक्काको निति बनाउदा जापानीज उत्पादनलाई मुख्य भुमिकामा राखेर शर्तहरु बनाउन सहयोग पुग्नेगरि कर्मचारीहरुलाई तालिमको नाममा विदेश घुमाउने चलन चल्दै आएको छ ।

केयूकेएलमै लामो समय जागिर खाएका बुढाहरुलाई कर्मचारीका रुपमा नियुक्ति गरेर नयाँ कर्मचारीहरुवीच प्रभाव पार्नका लागि विदेशि दातृ निकायहरुको काम गदै आएका छन । उनीहरुको सेवा र सौगात खाएपछि नुनको सोझो गदै कर्मचारीहरुले उनीहरुले भने अनुसारकै गोप्य नियमहरु बनाउने र कार्यन्वयन गराउने गरेका धेरै उदाहरणहरु रहेका छन ।

साना कामदारहरुको रगत र पसिनामा होलि खेल्न पल्केका केयूकेएलका प्रकाशकुमार राईहरुले विदेशीहरुको क्रिडास्थालकै रुपमा केयुकेएललाई बनाउने तयारी यसैगरि गरिरहेका छन । केयुकेएल संचालक समितिमा पनि कर्मचारीहरुकै हालिमुहाली बनाएर जसरी पनि सरकारी स्रोत र साधन कर्मचारीहरुकै लागि प्रयोग गर्ने गरि बनाएका नियम र कानूनले देशलाई हरिकङगाल बनाएर युवाहरुलाई विदेशिन बाध्य बनाइरहेका छन ।
जापानले के के सामान उत्पादन गर्छ र त्यो बेच्ने बजार कसरी खोज्छ भन्ने यो एउटा उदाहरण मात्र हो ।

१. जापानले निर्माण गर्ने प्रमुख खानेपानी उपकरणहरू
जापानले विशेषगरी ‘स्मार्ट वाटर म्यानेजमेन्ट’ र पानी शुद्धीकरणमा उच्च गुणस्तरका उपकरणहरू बनाउँछ:

मेम्ब्रेन फिल्टरेशन (Membrane Filtration): जापानका तोरे (Toray) र मित्सुबिशी जस्ता कम्पनीहरूले विश्वकै उत्कृष्ट फिल्टर मेम्ब्रेनहरू बनाउँछन्।

लीकेज डिटेक्टर (Leakage Detectors): पाइपमा पानी चुहावट पत्ता लगाउने अत्याधुनिक सेन्सर र प्रविधि।

स्मार्ट मिटरहरू: डिजिटल माध्यमबाट पानीको खपत मापन गर्ने र बिलिङ गर्ने प्रणाली।

भल्भ र पम्पहरू: उच्च चाप धान्न सक्ने र कम ऊर्जा खपत गर्ने पम्पहरू।

डक्टाइल आइरन पाइप (Ductile Iron Pipes): भूकम्प प्रतिरोधी र लामो समयसम्म टिक्ने पाइपहरू।

२. के यो तालिमको उद्देश्य जापानी उत्पादन बिक्री गर्नु हो?
आयोजक संस्था श्रीलंकाको सरकारी बोर्ड (NWSDB) हो। तर, यसमा व्यावसायिक उद्देश्य हुने सम्भावनालाई पूर्ण रूपमा नकार्न सकिँदैन। यसका केही कारणहरू यस्ता छन्:

वैदेशिक सहयोग र सफ्ट पावर: श्रीलंका र नेपाल दुवैमा खानेपानी आयोजनाहरूमा JICA (जापान अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग नियोग) को ठूलो लगानी छ। यस्ता तालिमहरू प्रायः जापानी प्रविधिको प्रयोग कसरी गर्ने भन्ने सिकाउन आयोजना गरिन्छन्।

प्रविधिको प्रदर्शन (Demonstration): तालिमको क्रममा सहभागीहरूलाई उनीहरूले प्रयोग गरिरहेका उपकरणहरू देखाइन्छ। यदि इन्जिनियरहरूले जापानी प्रविधि चलाउन सजिलो र प्रभावकारी ठाने भने, भविष्यमा नेपालमा हुने ठेक्कापट्टामा ती कम्पनीहरूलाई फाइदा पुग्न सक्छ।

सञ्चालन र मर्मत (O&M): जापानी उपकरणहरू जटिल हुन्छन्। ती सामानहरू बेच्नका लागि पहिले ती चलाउन जान्ने दक्ष जनशक्ति (जस्तै यो तालिममा जाने १५ जना) तयार हुनु आवश्यक हुन्छ।

निष्कर्षमा: यो तालिम विशुद्ध ‘बिक्री’ (Sales) भन्दा पनि ‘प्राविधिक सम्बन्ध’ र ‘विज्ञता आदानप्रदान’ मा बढी केन्द्रित देखिन्छ। यद्यपि, यसले अप्रत्यक्ष रूपमा जापानी प्रविधिको बजार विस्तार गर्न पक्कै मद्दत पुर्‍याउँछ।

राष्ट्रिय जल आपूर्ति तथा ढल निकास बोर्ड
श्रीलंका

मिति: २२/०१/२०२६ (२०८२ माघ ९)

प्रापक: श्री प्रकाश कुमार राई प्रमुख, प्रशासन तथा वित्त विभाग काठमाडौं उपत्यका खानेपानी लिमिटेड (KUKL) नेपाल।

विषय: श्रीलंकामा जल आपूर्ति सञ्चालन र यसको व्यवस्थापनसम्बन्धी कार्यक्रममा सहभागी हुन निमन्त्रणा।

तपाईंको पत्र संख्या २९/०८२/०८३ मिति ८ जनवरी २०२६ र हाम्रो लागत प्रस्ताव (Cost Proposal) मिति १४ जनवरी २०२६ को निरन्तरताको सन्दर्भमा यो पत्र लेखिएको छ।

तपाईंको अनुरोध अनुसार, राष्ट्रिय जल आपूर्ति तथा ढल निकास बोर्ड (NWSDB) ले ‘सेन्टर फर एक्सीलेन्स फर वाटर एण्ड स्यानिटेसन’ (Cewas) सँगको सहकार्यमा ८ मार्च २०२६ देखि १५ मार्च २०२६ सम्म माथि उल्लेखित तालिम कार्यक्रम तय गरेको छ।

तसर्थ, हामी काठमाडौं उपत्यका खानेपानी लिमिटेडका निम्न अधिकारीहरूलाई उक्त कार्यक्रममा सहभागी हुन निमन्त्रणा गर्न पाउँदा खुसी छौं:
क्र.सं.,नाम,पद,अवधि
१,श्री प्रकाश कुमार राई,प्रबन्धक,८ मार्च २०२६
२,ई. रमेश के.सी.,प्रबन्धक,देखि
३,ई. उमेश बाबु मराहठ्ठा,प्रबन्धक,१५ मार्च २०२६ सम्म
४,ई. मनिष ढुंगाना,प्रबन्धक,
५,ई. इला भट्ट,उप-प्रबन्धक,
६,ई. मिलन थापा,उप-प्रबन्धक,
७,श्री योगेन्द्र बहादुर बम,उप-प्रबन्धक,
८,श्री चेत राज बजगाईं,उप-प्रबन्धक,
९,ई. बिक्रम आचार्य,उप-प्रबन्धक,
१०,ई. पूर्ण बहादुर कुँवर,सहायक प्रबन्धक,
११,ई. कृष्ण कुमार साह,सहायक प्रबन्धक,
१२,ई. बिना खनाल,सहायक प्रबन्धक,
१३,ई. प्रकाश थापा,सहायक प्रबन्धक,
१४,श्री रुद्र प्रसाद बास्कोटा,लेखा अधिकृत,
१५,श्री मदन बहादुर खड्का,सहायक प्रशासनिक अधिकृत,
आवास, खाना, खाजा र तालिम सामग्री लगायतका सबै आवश्यक लजिस्टिक व्यवस्थाहरू NWSDB द्वारा समन्वय गरिनेछ।

हामी नेपाली टोलीलाई स्वागत गर्न र यी तालिम पहलहरूको सफलता सुनिश्चित गर्न सँगै काम गर्न उत्सुक छौं।

धन्यवाद।

भवदीय, (हस्ताक्षर) ई. टी. भरतिदासन महाप्रबन्धक राष्ट्रिय जल आपूर्ति तथा ढल निकास बोर्ड